Diariodecarballo’s Weblog

As illas Feroes, literalmente, as illas das ovellas, non son máis ca un 
pequeno e caprichoso arquipélago basáltico asentado no bravo Mar de Noruega.
Mais, e ben o explicou Ch.R. Darwin, as illas son habitualmente ricas paraxes
cheas de peculiaridades naturais. En canto á  súa xente, si, tamén son
peculiares. As illas Feroes son unha provincia autónoma da Coroa Danesa na que
viven cincuenta mil persoas e inda sendo dinamarqueses non pertencen á Unión
Europea. Tampouco falan o danés senón unha lingua relacionada con este e o
noruegués, o feroés. Si, é unha lingua nada nas illas e propia dela; só os
habitantes das Feroes, xunto cunha ducia de miles dos que se atopan na
emigración, o falan a diario. Sendo tan poucos falantes pódensenos ocorrer
centos de problemas na vida diaria relacionados coa lingua: á hora de ver a
tele, escoitar a radio ou navegar por internet. Entendo que poucos servizos
terán na súa lingua propia… de feito non teñen ordenadores traducidos ó
Feroés.

Un momento, non fun preciso dabondo. A unha compañía coma Microsoft,
fabricante dos arquicoñecidos XP e Vista, ou coma Apple, o feroés resúltalles
unha lingua, digámolo en termos económicos, pouco rendible. E digo pouco
porque traducir software, que é do que falo, é realmente caro. -Para sesenta
mil falantes!?- dirán. Así que os feroeses téñense que conformar con comprar a
versión inglesa deses produtos ou, probablemente o prefirán, a danesa. Pero,
parece que alguén aló nas illas non está conforme con esta situación e non só
isto senón que se puxo mans á obra. Resulta que alguén está disposto a que
todos os seus veciños feroeses poidan navegar por internet ou ler o seu correo
electrónico sen abandonar a súa lingua materna. Será o Primeiro Ministro das
Feroes?. Sexa que sexa conseguirao cunha dose de paciencia e esforzo, pero sen
necesidade de facer unha sentada diante das oficinas de Microsoft en Redmond.
Nin creo que fose frutífera nin tampouco sería necesario. O que ese alguén
fará, e do que non hai constancia de que sexa o Primeiro Ministro, será
traducir un dos escritorios [1] dispoñibles para Linux [2]. Linux, igual ca
Windows XP ou Mac OS X,  é un sistema operativo, é dicir, digámolo así, é o
software que fai que o noso ordenador funcione dende que prendemos o botón de
acendido ata que o apagamos. O escritorio é todo o que vemos e usamos entre
medias. Cando remate a súa tradución os seus veciños e el mesmo poderán
empregar un ordenador cen por cento en feroés… a custo cero. Nin este veciño
ha cobrar por traducir software nin tampouco é necesario pagar por descagar,
instalar ou usar Linux legalmente. Fagan contas e comprobarán que, como moito,
os feroeses só pagarán a factura de compra do ordenador grazas a esquecerse de
compañías coma as citadas enriba.

O misterio da redución drástica no importe da factura reside en que Linux é
software libre, ó igual có escritorio que este feroés traduce. Estamos
acostumados a ver e usar produtos de software que son producidos de xeito
privado, por compañías, e a logo ver como nos venden eses produtos, enlatados
e ben pechadiños. Porén, o software libre ten como sinal de identidade ser
feito de xeito colaborativo a través de internet por voluntarios, ser
distribuible gratiuitamente e ser modificable ó antollo dos usuarios,
legalmente, claro. O efecto colateral disto é que os proxectos de software
libre poden ser traducidos sen necesidade dun estudo de marketing previo e sen
render contas a ninguén. Linux, KDE e Gnome, que son os principais escritorios
para Linux, Firefox, OpenOffice,… son software libre e son traducidos por
voluntarios. Para ese alguén que traduce ó feroés dá igual que os seus
compatriotas se conten por miles coma por millóns, a el só lle importa que
haxa informática en feroés.. Coma co feroés, o software libre tradúcese a
centos de linguas. Tradúcese ó frisón, alemán, chinés ou bengalí, tamén ó
butanés, zulú e ó guaraní. E para sorpresa de moitos, tamén ó esperanto, ó ido
e ó inglés antigo. Non pensedes que mo salto, entre todas esas linguas tamén
está o Galego pois aquí tamén hai voluntarios que traducimos software e
facémolo, principalmente, baixo o Proxecto Trasno [3] (www.trasno.net). Inda
que queda moito por facer, xa temos ordenadores galegofalantes… todo
software libre.  

A min gústame dicir que o software libre, amais de ofrecer calidade, é
socialmente xusto. É que, abonda con que haxa un só voluntario disposto as
romper as barreiras da imposición lingüística ou as impostas pola demografía
que a totalidade dos seus esforzos han chegar da man do software libre,
independentemente de razóns socioeconómicas, a onde a tecnoloxía dea chegado,

[1] http://es.wikipedia.org/wiki/Entorno_de_escritorio
[2] http://gl.wikipedia.org/wiki/Linux
[3] Proxecto trasno http://www.trasno.net

Internet está a provocar unha auténtica revolución na humanidade. A súa existencia posibilita a comunicación instantánea a custes marxinais case que nulos e por múltiples vías (correos electrónicos, mensaxería, blog, microblog, voz, podcast, videowebs, fotowebs…) que dan como resultado unha contorna que facilita a colaboración masiva entre iguais. E, como en calquera revolución que a Historia presenciou, a orde establecida está a mudar substancialmente á vez que esta tecnoloxía penetra, obrigando a adaptarse a case que calquera, tanto persoas como organizacións. A colaboración está acadando graos insospeitados, xa non só polo cantidade senón porque maioritariamente é de tipo voluntario. Sermos conscientes disto axudaranos a situarnos na punta de lanza da sociedade do futuro.

Os exemplos de iniciativas que souberon aproveitar esta nova situación igualitaria e colaborativa son moitos e diversos. Linux e o Software Libre coas licenzas que dan permisos para copiar, modificar e distribuir con tal de manter inalternadas esas liberdades a favor da sociedade xeral, están perfectamente adaptados á contorna colaborativa e de traballo en rede propiciada por Internet. As tecnoloxías libres son abertas, enriquecedoras, colaborativas, construtivas e aínda poderíamos incluir varios adxectivos máis. A Wikipedia, enciclipedia descentralizada, aberta á participación comunitaria, estanos amosando o rico e doado que é a compartir coñecemento. Con certeza, Linux, Software Libre, Wikipedia e tantos máis están medrando con Internet e servindo de exemplo de éxito, demostrando que a colaboración masiva existe, é posible e rendible para a comunidade.

Como podemos aproveitar esta oportunidade para favorecer á nosa lingua? Ben sabemos que o galego leva sufrindo o trato minorizado durante séculos namentres a súa evolución natural¹, o portugués, acadou auxe alén dos mares estendéndose entre millóns de persoas. Agora, grazas a Internet, a nosa relación coa “comunidade” amplíase. Podemos irmanarnos coa lusofonía comunicándonos en galego así como abrir novas canles coa nosa familia emigrante. Alentar o seu uso en todos os frentes onde a rede estea ao noso alcance pode e debe provocar un efecto incentivador que retroalimente o desexeo a “falar e escribir en galego”. Como integrantes da comunidade internauta debemos ter presente que está nas nosas mans colaborar e actuar a prol de incentivar á nosa lingua, como cultura propia, como parte da nosa personalidade.

©Roberto Brenlla – 24 de xullo de 2008

Licenza Creative Commons Recoñecemento 3.0²

Suso Baleato, coordinador de Mancomun.org, despois de participar na mesa redonda “O software libre como porta aberta para a normalización lingüística”, achéganos a súa visión de dita charla:

Saio encantado do evento organizado en Carballo pola UDC sobre
Dinamización Lingüística. No meio da calor dise vrao que vai vindo
estivemos a falar sobre software libre e o seu rol na normalización.

Miguel Branco de Trasno explicou moi ben as internalidades da
localización de software libre ao galego; tamén Carme Suárez,
Coordenadora da Rede de Dinamización, dounos información sobre o
funcionamento da Rede e o seu impacto social; José Ramom Pichel
falou do OpenTrad, un tradutor automático en software libre. A min
tocoume falar do DVD da PEME promovido por Mancomún, o Centro de
Referéncia e Servizos de Software Libre de Galiza 

O certo é que o noso país está moi falto de iniciativas tendentes á
normalización do noso idioma, así que esta clase de eventos sempre
contarán co meu apoio. Ogallá que as asistentes ao curso no día de mañá
poidan atopar o seu lugar nalgún posto de dinamización lingüística por
que co aprendido hoxe sobre software libre disporán de ferramentas moi
efectivas na súa labor.

Dende hoxe, martes 14, e até o xoves 16 de xullo terá lugar no Concello de Carballo o curso de verán sobre Dinamización Lingüística, “Traballando coa lingua”.

Este curso de Novas tecnoloxías e dinamización lingüística, os novos contextos da sociedade do coñecemento e do multilingüismo, está organizado polo Servizo de Normalización Lingüística da Universidade da Coruña en colaboración co Concello de Carballo, a Deputación da Coruña, a CTNL (a Coordinadora de Traballadores e Traballadoras de Normalización da Lingua) e Tagen Ata.

Alfabetización dixital, oportunidades que ofrece o software libre, recursos e espazos para o galego serán algúns dos temas a tratar ao longo das tres xornadas que conforman este curso por diferentes profesionais expertos nestes campos.

A interese polo curso é elevada, xa que 60 persoas son as que están a ser os/as participantes que asisten, quedando aínda así lista de espera para poder acceder ao mesmo.